Yazı, Eğitim kategorisinde yayınlandı. Gece boyunca kesintisiz uyumak, tarih boyunca alışılmış bir durum değildi! İki aşamalı uyku düzeni yeniden gündemde: Daha sağlıklı olabilir mi?
Yusuf Arslan tarafından 25 Mayıs 2026 tarihinde kaleme alındı. İnsanlar, akşam karanlığı çökünce uykuya dalar, birkaç saat sonra uyanır ve yeniden uykuya dalarlardı. Bugün bu durum alışılmadık görünse de, geçmişte oldukça yaygın bir yaşam biçimiydi. Bu konudaki en önemli araştırmacılardan biri tarihçi Roger Ekirch, yıllarca süren çalışmalarında günlükler, mahkeme kayıtları, tıbbi metinler ve eski belgeleri inceleyerek dikkat çekici bulgulara ulaşmıştır. Ekirch, “ilk uyku” ve “ikinci uyku” kavramlarının farklı dillerde sıkça yer aldığını belirtmektedir. Geçmişteki insanlar için bu durum, günlük yaşamın doğal bir parçasıydı ve bu kavramları açıklama gereği bile hissetmiyorlardı.
İlginç olan, gecenin ortasında uyanan insanların ne yaptığıdır. Günümüzde, gece geç saatlerde uyanan biri muhtemelen telefonuna bakarken, Orta Çağ ve erken modern dönemlerde insanlar bu sessiz zaman dilimini farklı şekillerde değerlendiriyordu. Ekirch, o dönemdeki insanların dua ettiğini, rüyalarını düşündüğünü, sohbet ettiğini ve bazı ev işlerini tamamladığını ifade ediyor. Bazıları hasta aile üyeleriyle ilgilenirken, diğerleri yalnızca düşüncelere dalıyordu. Hatta bazı eski metinlerde, gece ortasının zihinsel olarak sakin ve berrak bir zaman olduğu vurgulanıyor.
Bu iki parçalı uyku düzeninin neden ortaya çıktığına dair ilginç bir teori mevcut. Elektrik ve sokak aydınlatmalarının yaygın olmadığı geçmişte, insanlar hava karardığında dinlenmeye çekiliyordu. Araştırmacılar, yapay ışığın yaygınlaşmasıyla beraber insanların daha geç saatlere kadar uyanık kalmaya başladıklarını öne sürüyor. Zamanla gece alışkanlıkları değişti ve tek parça uyku modeli daha yaygın hale geldi.
Ancak son yıllarda bazı araştırmacılar, bu teoriye yeniden bakmaya başladı. Yeni çalışmalar, her toplumun veya dönemin aynı şekilde uyuduğunu söylemenin zor olduğunu vurguluyor. Bazı tarihçiler, eldeki belgelerin farklı yorumlara açık olduğunu belirtiyor. Kısacası, tüm insanların kesin olarak iki parçalı uyuduğunu söylemek mümkün değil. Ancak tarih boyunca belli toplumlarda bu alışkanlığın yaygın olduğuna dair güçlü kanıtlar mevcut.
1990’larda gerçekleştirilen bir deneyde, araştırmacılar yapay ışık olmadan uzun süre yaşayan bireylerin uyku düzenlerini inceledi. Sonuçlar, bazı katılımcıların iki parçalı uyku düzenine geçtiğini gösterdi. Bu durum, insan biyolojisinin geçmişten gelen farklı ritimlere uyum sağlama yeteneğini düşündürüyor.
Yusuf Arslan tarafından kaleme alınan bu makale, uykunun geçmişteki alışkanlıklarını ve günümüzdeki evrimini sorguluyor.
