ABD- İran savaşı ardından bir de Kızıldeniz’de yaşananlar tansiyonu iyice yükseltti. Hürmüz Boğazı üzerinden LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) sevkiyatında yaşanan aksamalar arz şokunu tetikliyor.
Bu durum LNG fiyatlarına duyarlı ve doğal gaz santrallerinin fiyat belirleyici olduğu piyasalarda elektrik fiyatlarını artırırken, yenilenebilir üretim, batarya kapasitesi ve düşük maliyetli yerli gazın güçlü olduğu ülkelerde fiyat baskısı sınırlı kaldı.
Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) Yıl Ortası Elektrik Sektörü Güncellemesi raporundan derlenen verilere göre, yurt içi doğal gaz fiyatlarının LNG fiyatlarından daha fazla etkilendiği ve doğal gaz santrallerinin toptan elektrik fiyatlarını belirlediği bazı Avrupa ve Asya piyasalarında elektrik fiyatları yükseldi.
Buna karşılık güçlü yenilenebilir üretim, artan batarya kapasitesi, ithal LNG’nin elektrik üretimindeki sınırlı rolü ve düşük maliyetli yerli doğal gaz, küresel LNG fiyatlarındaki artışın elektrik piyasalarına yansımasını bazı ülkelerde sınırladı.
AB’de ortalama toptan elektrik fiyatı 2026’nın ilk yarısında yıllık bazda yüzde 15 yükseldi. Elektrik fiyatları Japonya’da ikinci çeyrekte yüzde 30’dan fazla artarken, Avustralya ve Hindistan’da yılın ilk yarısında sırasıyla yüzde 30 ve yüzde 7 geriledi.
LNG BAĞIMLILIĞI VE DOĞAL GAZ SANTRALLERİNİN ROLÜ BELİRLEYİCİ OLDU
Rapora göre, 2 Mart-16 Temmuz döneminde Asya spot LNG fiyatları kriz öncesi seviyelere göre ortalama yüzde 65, Avrupa’nın gösterge doğal gaz fiyatı TTF ise yüzde 50’den fazla yükseldi.
IEA, LNG fiyatlarındaki artışın elektrik piyasalarına yansımasında iki temel unsurun öne çıktığını bildirdi. Bunları, ülkelerdeki doğal gaz fiyatlarının LNG fiyatlarından ne ölçüde etkilendiği ve doğal gaz santrallerinin toptan elektrik fiyatlarını belirlediği saatlerin payı oluşturdu.
Japonya’da LNG fiyatları martta kriz öncesi seviyenin termal megavatsaat başına yaklaşık 40 dolar üzerine çıktı. Bu artış, üçüncü çeyreğe yönelik elektrik vadeli fiyatlarının megavatsaat başına yaklaşık 75 dolar yükselmesine yol açtı.
Avrupa’da doğal gaz fiyatlarındaki termal megavatsaat başına yaklaşık 30 dolarlık artış, elektrik vadeli fiyatlarında İtalya’da yaklaşık 60, Birleşik Krallık’ta 40 ve Almanya’da 30 dolarlık yükselişe yansıdı.
AB’de yılın ilk yarısındaki ortalama toptan elektrik fiyatı megavatsaat başına yaklaşık 105 dolar oldu. Fiyatlar İtalya’da yüzde 18, Almanya’da yüzde 17 yükselirken, güçlü rüzgar ve güneş üretimi ile yüksek hidroelektrik rezervuar seviyelerinin etkili olduğu İspanya’da yüzde 16 geriledi.
YENİLENEBİLİR ÜRETİM VE BATARYA KAPASİTESİ FİYAT BASKISINI SINIRLADI
Avustralya Ulusal Elektrik Piyasası’nda ortalama toptan elektrik fiyatı yılın ilk yarısında yüzde 30 düşerek megavatsaat başına 49 dolara geriledi.
Yeni batarya kapasitesi, gündüz saatlerinden akşam saatlerine kaydırılan elektrik miktarının 2026’nın ilk çeyreğinde üç katına çıkmasına katkı sağladı. Bu gelişme, yüksek talep saatlerinde pahalı doğal gaz ve kömür santrallerinin kullanımını azaltarak fiyat sıçramalarını sınırladı.
Hindistan’da ithal LNG’nin elektrik üretimindeki rolünün sınırlı olması nedeniyle Orta Doğu’daki savaşın spot elektrik fiyatları üzerinde belirgin bir etkisi görülmedi. Ülkede ortalama toptan elektrik fiyatı ilk yarıda yüzde 7 düşerek megavatsaat başına 48 dolar oldu.
ABD’de ise küresel LNG fiyatlarına kıyasla daha düşük maliyetli yerli doğal gaz, fiyat şokunun elektrik piyasasına geçişini sınırladı. Ülkede ilk yarıdaki toptan elektrik fiyatları, büyük ölçüde ocaktaki aşırı soğukların etkisiyle yüzde 10 yükselerek megavatsaat başına 52 dolara çıktı.
ABD Enerji Enformasyon İdaresi tahminine göre, ülkedeki ortalama toptan elektrik fiyatının yılın ikinci yarısında yüzde 8 düşerek megavatsaat başına yaklaşık 48 dolara gerilemesi bekleniyor.
IEA’ya göre, Kuzey Amerika’daki yeni LNG sıvılaştırma projeleri, diğer ihracatçıların üretimlerini artırması ve yenilenebilir kaynakların elektrik üretimindeki payının büyümesi, mevcut krizin elektrik fiyatlarına etkisinin 2022’deki enerji krizine kıyasla daha sınırlı kalmasına katkı sağladı.
